هرگونه مواد طبیعی یا غیر طبیعی که عموما دارای مواد مفید بوده و باعث حاصلخیزی و تقویت خاک شود و افزایش کیفیت و کمیت محصولات را در پی داشته باشد؛ کود گفته می شود. بنابراین تفاله چای که شما پای گیاهان در باغچه می‌ریزید نیز یک نوع کود به شمار می‌آید. زیرا این تفاله ها پوسیده شده و موادی به خاک اضافه می‌کنند که رشد بهتر گیاهان را در بخواهد داشت.در این مقاله، برای آموزش کوددهی گیاهان، نیازهای گیاهان را فرا خواهید گرفت؛ با انواع کود، اثرات آن و علائم کمبود آن آشنا خواهید شد. کودها از نظر تعداد، مکانیزم اثر، ساختار تولید و غیره به گونه های زیادی تقسیم می‌شوند که هر کدام دارای خصوصیات مختص به خود می باشد. کودها در سه دسته زیر تقسیم می‌شوند

  1. کودهای آلی( شامل کود حیوانی، کودهای گیاهی، کود سبز و کمپوست )
  2. کودهای بیولوژیک یا زیستی (میکرو ارگانیسم های مفید)
  3. کود های شیمیایی (کود های جامع و کودهای مایع)

هر کدام از گروههای بالا نیز به انواع مختلف و متنوعی تقسیم می‌شوند که می توانید بسته به نیاز گیاه از آنها برای تقویت هر چه بیشتر نباتات استفاده کنی.


۱- آشنایی با کودهای آلی

به کودهایی که منشأ طبیعی دارند کودهای آلی گفته می‌شود این نوع کودها به دلیل بافت حجیم عموما باعث بهبود ساختمان خاک می شوند، خلل و فرج خاک را افزایش داده و تبادل گاز و آب را بین ریشه و خاک بهبود می‌بخشند ضمن داشتن عناصر غذایی ضروری برای گیاه به عنوان ذخیره گاه کودهای شیمیایی که به خاک اضافه می‌شوند به حساب آمده و از آب‌شویی آنها جلوگیری می کنند به دلیل دارا بودن حالت اسفنجی تا پنج برابر وزن خود آب جذب می کنند و آب جذب شده به مرور مورد مصرف گیاه قرار می گیرد. در ادامه توضیح مختصری در مورد کودهای این گروه برای خواهیم داد.

کودهای حیوانی

به مجموعه ای از موارد بستری (کاه و کلش، خاک اوره…) ادرار و مدفوع گاو و گوسفند، مرغ و یا هر حیوان دیگری که از محل نگهداری آنها به دست آید کود حیوانی می گویند. درصد مواد غذایی و کیفیت کود به عواملی مانند زمان تخمیر، نوع حیوان، میزان پوسیدگی، درصد و و رژیم غذایی دام، میزان اختلال با بذر علف های هرز، عوامل بیماری‌زا، لارو و تخم حشرات و از موادی که همراه آن بارگیری می شود بستگی دارد.

نکته حائز اهمیت در استفاده از کودهای دامی، پوسیده بودن آنها است. به طور کلی اگر قصد دارید از کود دامی نپوسیده یا کمتر پوسیده شده در پروژه استفاده کنید بهتر است کلا از مصرف آن صرف نظر نمایید؛ زیرا تجربه ثابت کرده که کود هایی که نپوسیده هستند منشا بسیاری از آلودگی ها، بیماریها، بذر علفهای هرز و حشرات مزاحم زیادی خواهند بود. به عبارت دیگر اگر گیاه یا خاک تقویت نشود بهتر است تا این که به امراض جدید گرفتار شود.

روش تولید کود حیوانی پوسیده برای کوددهی گیاهان

یکی از راه هایی که می توان کود پوسیده تهیه کرد این است که در هر ده تن کود نپوسیده، صد کیلوگرم کود اوره به اضافه یک بسته کلش گندم اضافه کرد. سپس با پوشش نایلون تمامی سطح آنرا مهار کنید به طوری که هیچ منفذی برای خروج هوا نداشته باشد بدین ترتیب دمای داخل توده کود به حدی بالا می رود (توسط فعالیت میکرو ارگانیزم های مفید) که بیشتر اسپور قارچ ها بذور علف های هرز و تخم و لارو آفات را از بین می‌ برد؛ که در این صورت درجه اطمینان آن بیشتر است. بین ۶ تا ۱۲ ماه برای این امر زمان لازم است.

نحوه و مقدار مصرف کود حیوانی پوسیده

کودهای حیوانی را میتوان بر روی سطح خاک پخش و سپس آنها را با استفاده از وسایل شخم با خاک مخلوط کرد. مقدار آن بستگی به جنس خاک و نیاز گیاه دارد. به طور کلی هر دو یا سه سال یکبار با مقدار سی یا چهل تن در هکتار ( سه تا چهار کیلو در متر مربع ) می باشد.

کوددهی گیاهان آپارتمانی برای رشد گیاهان امری ضروری است، همه گیاهان برای یک رشد خوب به مواد مغذی خاصی احتیاج دارند. گیاهان وقتی در فضای بیرون رشد می کنند، هر ماده مغذی را که در نزدیکی خود پیدا نکنند، چندین متر ریشه های خود را دور می فرستند، تا آن ماده مغذی را جذب کنند. اما گیاهان آپارتمانی به دلیل قرار گرفتن در گلدان فاقد چنین امکانی هستند، مراقبت از گیاهان آپارتمانی نیاز به توجه و علاقه زیادی دارد.

کود سبز

کاشت گیاهان از خانواده‌ها بقولات( لوبیا، باقلا) و مخلوط کردن آنها توسط گاو آهن های برگردان دار. این روش در فضای سبز استفاده نمی شود ولی در برخی موارد وجود دارد که زمین پوشیده از علف های هرز باشد به این ترتیب میتوان با استفاده از گاوآهن های برگردان‌دار آنها را با خاک مخلوط کرد؛ به شرط آنکه علف ها به بذر نرفته باشند چون در غیر این صورت بذور آنها با خاک مخلوط شده
و بمراتب دردسر بزرگتری ایجاد می‌شود. که در این صورت بهتر است توسط شعله افکن ها سوزانده شوند.

کود کمپوست

این کود از بقایای گیاهی و حیوانی، زباله های شهری و یا لجن فاضلاب که تحت شرایط پوسیدگی قرار گرفته باشند تشکیل می‌شود؛
به نحوی که مواد سمی آنها از بین رفته و مواد پودر شده باشند و فرم اولیه خود را از دست داده باشند. ارزش غذایی این کود زیاد بالا نیست ولی به دلیل بهبود در ساختمان خاک به مقدار سی تا چهل تن در هکتار با خاک مخلوط می کنند.

ورمی کمپوست

عبارتست از کود آلی بیولوژیک که در اثر عبور مداوم و آرام مواد آلی در حال پوسیدگی، از دستگاه گوارش گونه‌هایی از کرمهای خاکی خارج شده و هنگام دفع این مواد از بدن کرم، آغشته به مخاط دستگاه گوارش (موکوس)، ویتامین ها و آنزیم ها شده که در نهایت بعنوان کود آلی غنی شده که برای ساختمان و بهبود عناصر غذایی خاک بسیار مفید بوده، تولید و مورد مصرف واقع می گردد. بنابراین ورمی کمپوست عبارتست از فضولات کرم به همراه درصدی از مواد آلی و غذایی بستر کرم و لاشه کرم ها.

مزیت استفاده از کود ورمی کمپوست برای کوددهی گیاهان

  1. عاری بودن از بذر های علف های هرز و عوامل بیماری‌زا (به دلیل هضم آنها در دستگاه گوارش کرم).
  2. درصد موارد غذایی و هوموس بیشتر.


در تهیه و خرید این کود باید دقت کافی را به خرج دهید به طور تجربی برای ما پیش آمده که کود ورمی کمپوست خریداری شده، به مراتب دارای بذور علف های هرز و کپک های ساپروفیت بوده و امکان تقلب و مخلوط کردن کود های دیگر با محموله کود کمپوست (به سبب رسیدن به سود بیشتر) در خرید انبوه برای شرکت یا سازمان، ضمن گرفتن برگه آنالیز مواد تشکیل دهنده کود، از فروشنده ابتدا مقداری از کود را به صورت تصادفی از محموله جدا کنید و در محیط دیگر قرار دهید بعد از پنج تا هفت روز اگر آلوده به بذر علفها و اسپور قارچ ها و آفات باشد با جوانه زنی و گسترش از اسپور های قارچ مشخص خواهد شد.

نحوه و مقدار مصرف از کود ورمی کمپوست

  • نهالستان: یک تا دو کیلوگرم در متر مربع
  • درختچه های تزیینی: دو تا سه کیلوگرم در متر مربع
  • انواع گلها: یک تا دو کیلوگرم در متر مربع
  • گیاهان گلدانی: ده تا بیست درصد حجم گلدار

کود برگ

تهیه این کود با استفاده از برگ های خزان کرده درختان می‌باشد. اگر شما به عنوان کارشناس شهرداری مشغول به کار شدید، یکی از خدماتی که می‌توانید به سازمان خود ارائه نمایید تولید کود برگ از برگهای خزان شده درختان باشد که غالبا مقدار آن نیز بسیار زیاد است. معمولا برگهای خزان شده جمع آوری و سوزانده می‌شوند. که میتوان از آنها استفاده بهتری نیز برد. برای این منظور چاله‌ایی به اندازه‌ حجم برگ جمع آوری شده حفر کنید برگ ها را ضمن فشردن با لایه‌های ده سانتی متری داخل چاله بریزید. بر روی هر لایه مقدار ده تا سی گرم کود شیمیایی اوره یا نیترات آمونیوم بریزید. این کار را تا انتها انجام دهید تا چاله پر شود. سپس ضمن فشردن، سطح بالای چاله را با خاک یا پلاستیک پوشش دهید به نحوی که هیچ منفذی برای خروج هوا نداشته باشد. بعد از گذشت شش تا دوازده ماه کود برگ با ارزش غذایی متوسط جهت استفاده در نشاکاری، خزانه و باغچه ها مهیا شده است. البته باید دقت کنید درختانی که دچار بیماری شده اند و عامل بیماری زای آنها زمستان گذرانی را بر روی برگ ها سپری می کند به داخل توده وارد نشود زیرا این امکان وجود دارد که با بیماری گسترش پیدا کند.

کود آلی گرانوله

امروزه کودهای آلی به فرم‌های پلت شده و فرآوری شده در کیسه های ده تا بیست و پنج کیلویی در بازار موجود هستند. بنا بر برند شرکت سازنده می توان این اطمینان را داشت که کود عاری از بذر علف های هرز، عوامل بیماری‌زا و آفات گیاهی باشد. از طرفی با توجه به حالت فشرده بودن پلتها مقدار مصرف آنها تا یک سوم کودهای آلی کاهش می‌یابد.


۲- کودهای زیستی یا بیولوژیک

به مواد حاصلخیز کننده ای گفته می‌شود که دارای تعداد کافی از یک یا چند گونه میکرو ارگانیزم های مفید خاکزی هستند. این میکرو ارگانیزم ها با فعالیت خود مواد مغذی همچون مواد معدنی و ویتامین ها را در خاک فعال کرده یا می سازند و در دسترس گیاه قرار می‌دهند این کود ها ضمن داشتن هزینه پایین، فاقد آلودگی زیست محیطی هستند.

نمونه‌ایی که برای این قبیل کودها میتوان نام برد استفاده از میکرو ارگانیزم هایی برای آزاد سازی فسفری که در خاک به حالت غیر استفاده (غیر قابل جذب برای گیاه) درآمده است می باشد؛ این کودها حاوی میکرو ارگانیزم هایی (باکتریها) که با فعالیت خود باعث آزاد شدن یون فسفات قابل جذب گیاه می‌شوند.
در فضای سبز هنگام نشاکاری بذر مال کردن و استفاده از کول در سایه انداز درختان از این کودها بهره می‌گیرند. در همین راستا کودهای زیستی نیتروژن نیز، برای تثبیت نیتروژن به صورت محلول در بازار موجود هستند.

۳- کودهای شیمیایی مورد استفاده برای کوددهی گیاهان

کود های شیمیایی به طور مصنوعی و شیمیایی از مواد های مختلف مانند فرآورده های پتروشیمی و سایر منابع موجود فرموله و تولید می‌شوند. امروزه در کشاورزی یکی از اجزای مهم و لاینفک، استفاده از کودهای شیمیایی است. مزایای استفاده از این سموم شامل سهولت در حمل و به کارگیری، هزینه پایین، تاثیر سریع و به موقع و رفع کمبود های گیاهی در مدت کوتاه است. از طرفی معایبی چون آلوده ساختن آبهای زیرزمینی، سرطانزا بودن برخی از کودها، شور کردن خاک و غیره نیز از معایب کودهای شیمیایی به شمار می‌روند. به هر ترتیب به دلیل فراهم کردن و رفع نیازهای تغذیه گیاهان در فضای سبز میتوان به فراخور با توجه به کمبود یا تقویت نباتات از کودهای عمومی یا اختصاصی بهره جست.

با توجه به وجود برندهای بسیار زیاد و همچنین تعداد شرکتها و فرمول بندی کودها در ادامه به ذکر کلی و شرایط عمومی استفاده از کودها اشاره می کنیم و با توجه به اقتضائات از نام تولیدکنندگان صرف نظر می‌کنیم.
لازم به ذکر است؛ برای استفاده از هر یک از این کودها باید به شرایط اختصاصی منطقه شامل آب و هوا، رطوبت، زمان استفاده، سن گیاه، میزان شوری و املاح خاک و غیره دقت لازم را به عمل آورد و از این روی بهره گیری و مشاوره از کارشناسان آب و خاک منطقه راهگشای استفاده از کودها برای نیل به بیشترین کارایی و در عین حال کمترین زیان زیست محیطی خواهد بود.

کود های شیمیایی دارای ازت

ازت یا N به صورت نیترات، یون آمونیوم و اوره قابل جذب گیاه است. از کودهایی که در کشاورزی و باغات به وفور استفاده می‌شود کودهای ازت دار با فرمول بندی های مختلف است. اوره رایجترین کود ازت دار در ایران است و این کود در آب بسیار قابل حل است و می توان به صورت محلول پاشی برگ، سرک و یا مخلوط با خاک به زمین اضافه نمود. از آنجایی که قابلیت انحلال بالایی دارد به راحتی آب‌شویی شده و از دسترس گیاه خارج می شود لذا باید در چند مرحله به مقدار کم استفاده شود تا به مرور جذب گیاه شود.

کودهای موجود در بازار ایران به صورت های زیر فرموله می شوند:

  • سولفات آمونیوم: علاوه بر نیتروژن، گوگرد را نیز در دسترس گیاه قرار می‌دهد؛ به طوری که از ۲۱ درصد ازت و ۲۳ درصد گوگرد تشکیل شده این کود در خاک طی فرآیندی اسیدی PH را بالا برده و خاک را اسیدی می کند لذا برای خاک های قلیایی یا آهکی مناسب است.
  • اوره: چهل و شش درصد نیتروژن داشته و بیشترین استفاده در ایران از این نوع کود می باشد.
  • نیترات آمونیوم: این کود در خاک به آمونیوم قابل جذب گیاه تبدیل می‌شود، حاوی ۲۶ درصد نیتروژن بوده و آب شویی بالایی دارد.
  • فسفات آمونیوم: علاوه بر ازت، فسفر مورد نیاز را تامین می کند. ۱۷ درصد آمونیوم و ۲۶ درصد فسفر داشته و به آب شویی مقاومت کمی دارد.
  • اوره فرمالدهید: به کودهای نیتروژنه کند رها معروف هستند و با ۲۶ درصد ازت به شستشو بسیار مقاوم بوده و مناسب چمن می‌باشند.
  • اوره دارای پوشش گوگردی: این کود در واقع همان اوره معمولی است که با یک لایه زرد رنگ گوگردی پوشیده شده است مزیت اصلی آن عدم آبشویی ( به دلیل انحلال پایین ) و آزاد شدن تدریجی ازت بر اثر از بین رفتن تدریجی پوشش گوگردی می باشد. در سرک پاشی نیز از تصعید کود جلوگیری کرده و مختصر گوگرد در اختیار گیاه قرار می‌دهد. ۳۵ درصد ازت داشته و خاصیت اسیدی به خاک می‌دهد.

موارد مصرف کود شیمیایی ازت دار

در فضای سبز برای محلول پاشی درختان، گل های فصلی و دائمی میتوان از محلول آمونیوم نیترات یا اوره استفاده نمود. میتوان به همراه سمپاشی و با توجه به سازگاری با سم مورد نظر با دوز ۲-۸ در هزار، به صورت مداوم محلول پاشی نمود. سرک پاشی در باغچه با اوره مفید است اما برای جلوگیری از تصعید و آب‌شویی می‌توان از اوره با پوشش گوگرد بهره جست (به مقدار ۱۵۰-۱۰۰ کیلو در هکتار). در چمن کاری کودهای ازته باید در فصول رویشی و زمانی استفاده گردد که گیاه در حال رشد باشد (در زمستان و زمان خواب نباشد) لذا دو مرحله که ابتدا و انتهای فصل رشد باشند به مقدار ۱۰۰-۲۰۰ کیلوگرم در هکتار مفید خواهند بود. در مورد گیاه گلدار اگر کود ازته استفاده شود به مقدار زیاد، باعث کاهش گلها و رشد بیشتر بافت سبزینه ای می‌شود لذا باید مصرف کودهای ازت دار در مورد گیاهان گلدار را مدیریت کرد.

کودهای دارای فسفر

فسفر یا P در کود های شیمیایی به صورت یون های قابل جذب(P2O5) معمولا به همراه یک ترکیب دیگر، فرموله و تولید می‌شوند. فسفر در خاک دارای حرکت بسیار پایین است و با توجه به شرایط خاکی فسفری که به خاک اضافه می گردد، در برخی موارد تا یکسال اول قابل جذب بوده و سپس به حالت غیر قابل جذب تبدیل می‌شود. این عنصر بعد از نیتروژن مهمترین و بیشترین استفاده در گیاه را دارد.

کود های موجود در بازار ایران به صورت های زیر فرموله می شوند

  • سوپر فسفات ساده: این کود از ۱۶ درصد فسفر و ۱۳ درصد گوگرد تشکیل شده است که ۹۰ درصد آن قابل حل در آب می‌باشد.
  • سوپر فسفات تریپل: مقدار فسفر موجود در این کود چیزی در حدود سه برابر سوپر فسفات معمولی بوده و علاوه بر این کاملا در آب محلول می شود.
  • سوپر فسفات غنی شده: این کود بین ۱۲ تا ۱۴ درصد فسفر با ۹۵ درصد محلولیت در آب را داراست.
  • سوپر فسفات آمونیوم: بین ۸ تا ۲ درصد نیتروژن و ۶ تا ۲۱ درصد فسفر از مواد تشکیل دهنده این کود می‌باشد.

موارد مصرف کودهای فسفر دار

فسفر حتی المقدور در کشت های جدید باید بین یک تا سه ماه زودتر به خاک اضافه شود. به دلیل تحرک کم فسفر در خاک باید لایه رویی خاک و به طور کلی قسمت فعال ریشه با آن در ارتباط باشد؛ لذا در نهالکاری در چاله‌های غرس، درختان فسفر با خاک مخلوط شده و درختان غرس می‌شوند. در چمن کاری باید سوپر فسفات تریپل یا معمولی استفاده گردد. در برخی موارد سوپر فسفات آمونیوم به دلیل محلولیت بالا و خصوصا شرایط گرمایی، سبب گیاه سوزی در چمن می‌گردد؛ لذا باید ضمن استفاده در فصول خنک مقدار لازم که بین ۲۰۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار است در چند نوبت به چمن داده شود که ضمن تغذیه بهتر گیاه سوزی اتفاق نیفتد.

کودهای شیمیایی دارای پتاسیم

پتاسیم در خاک مانند نیتروژن آب‌شویی می‌شود؛ اما مقدار و سرعت آن کم می باشد. کودهای پتاسیم مانند کودهای فسفاته با یون های همراه دیگری فرموله و تولید می‌شوند. بیشتر فرم های تولیدی یونهای همراه نیز جزء لیست غذایی گیاه بوده لذا در تامین عناصر کمک می کند کودهای های موجود در بازار ایران به صورت های زیر فرموله می شوند.

  • کلرور پتاسیم: دارای ۵۰ تا ۵۲ پتاسیم و درصد کلر آن ۳۰ تا ۴۰ می‌باشد.
  • سولفات پتاسیم: این کود از ۴۰ تا ۴۴ درصد پتاسیم و ۱۴ تا ۱۷ درصد گوگرد تشکیل شده است.
  • نیترات پتاسیم: دارای ۴۴ درصد پتاسیم و ۱۴ تا ۱۶ درصد گوگرد بوده و نسبت به بقیه کودها دارای قیمت بیشتری است.
  • کودهای کلرور پتاسیم در صورت زیادی مصرف، مسمویت ناشی از کلر در خاک را ایجاد می‌کند.

در بین سه کود ذکر شده سولفات پتاسیم معمول ترین کودی است که مصرف می شود.

موارد مصرف کودهای پتاسیم در کوددهی گیاهان

در چمن این کود در طی فصل رویشی و بیشتر اواخر آن مورد نیاز گیاه می‌باشد زیرا پتاسیم موجود در بهار به آهستگی آزاد می شود ولی تا قبل از پایان فصل رشد به اتمام می‌رسد. این عنصر در گلدهی موثر بوده لذا قبل از دوره گلدهی در گیاهان زینتی فصلی و دائمی باید مصرف گردد. به دلیل آب‌شویی پتاسیم در خاک، مصرف آن در پاییز و زمستان در خاکهای لومی شنی و شنی توصیه نمی گردد.

آشنایی با کودهای کامل یا ماکرو در کوددهی گیاهان

کود کامل ماکرو که تحت عنوان NPK شناخته می‌شود دارای سه عنصر اصلی غذایی مورد نیاز خاک و گیاه یعنی ازت(N) فسفر(P) و پتاسیم(K) می باشد؛ که به عنوان یکی از مطلوب ترین و موثرترین کودهای شیمیایی به شمار می آید که استفاده از آن در بسیاری از نقاط جهان مورد تایید قرار گرفته و جایگزین مصرف کودهای تک عنصری گردیده است. این کود بر اساس عناصر مورد نیاز خاک و بسته به نوع محصول با فرمول های متفاوتی حاوی درصدهای مختلف از آن عنصر در داخل کشور قابل تولید و عرضه می باشد.

در ترکیب این کود از ترکیبات سایر ریز مغذی‌ها همانند روی، آهن، منیزیم و دیگر عناصر نیز به میزان بسیار کم استفاده می‌شود. با اضافه شدن این ریز مغذی‌ها به کود کامل ماکرو، عناصر مزبور در چرخه ای کاملا طبیعی وارد گیاه شده و به عنوان یکی از اجزای جدایی ناپذیر گیاه به مواد خوراکی تبدیل می‌شوند. کود کامل ماکرو هم در زمین های زراعی و باغبانی و هم اراضی شور قابل استفاده می‌باشد در باغبانی و اراضی شور نیز این کود در مرحله ای قبل از کاشت درخت در چاله غرس نهال و یا در اوایل فصل به عنوان کود پایه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

همچنین میتوان به صورت محلول پاشی در گیاهان و در صورت سازگاری با سموم در سمپاشی توامان استفاده نمود این قبیل کودها در فرم های زیادی تولید می‌شوند و عددهای روی آنها نشان دهنده مقدار تشکیل دهنده عناصر آنها می باشد.
برای مثال کود کامل ۲۰-۲۰-۲۰+TE به معنی دارا بودن ۲۰ درصد نیتروژن ۲۰ درصد فسفر و ۲۰ درصد پتاسیم به همراه ریز مغذی‌ها می باشد. (به مقدار ۳ در هزار هنگام محلول پاشی) این ترکیب فرموله به عنوان کود عمومی در فضای سبز استفاده می گردد.
از کودهای کامل که دارای پتاسیم بیشتر هستند قبل از گلدهی در گیاهان گلدار دائمی و فصلی استفاده می‌شود مانند ۳۶-۱۲-۱۲ به مقدار ۳ در هزار در هنگام محلول پاشی این کود ها به صورت پودر در کیسه های بیست و پنج تا ده کیلوگرمی در بازار موجود می باشند.

کودهای میکرو مورد استفاده در کوددهی گیاهان

این عناصر شامل آهن، روی، مس، بر، منگنز و کلر جزء عناصری هستند که گیاه به مقدار خیلی کم از آنها استفاده می کند. کم بود این عناصر دارای علائمی است که در صورت بروز تشخیص باید کود اختصاصی که حاوی عناصر ریز مغذی مورد نظر است مصرف گردد. زمان مصرف آن تابع حالت خاصی نیست و درصورت بروز باید استفاده گردد. از طرفی استفاده‌های بیش از حد آن در خاک و گیاه ایجاد مسمومیت کرده و عواقبی را در پی‌خواهد داشت بنابراین در صورت بروز کمبود در گیاه با نظر کارشناس مقدار دز مورد نظر باید به گیاه که معمولا به صورت محلول پاشی است داده شود.

کودهای مایع

صورت مایع کود های جامد هستند که به این صورت فرموله شده اند و در فرم ها و حالت‌های ترکیبی بسیار زیاد تولید و عرضه می‌ شوند. برای مثال کودهای NPK+TE نیز با درصدهای مختلف تشکیل دهنده وجود دارد.

عناصر غذایی در گیاهان

همانگونه که قبلا اشاره گردید گیاه به جز آب و نور خورشید برای ادامه حیات به عناصر دیگری که بتواند احتیاجات روزانه خود را تامین کند نیاز دارد از همین رو با کمبود این عناصر غذایی در گیاه اختلالات و علائمی به وجود می آید که منحصر به بروز کمبود یا بیشبود در آن گیاه می باشد. این عناصر به دو گروه درشت مغذی (ماکرو المنت) و ریز مغذی میکرو (المنت) تقسیم می‌شوند. عناصر ماکرو شامل نیتروژن یا ازت (N), فسفر(P), پتاسیم(K), گوگرد(S), منیزیم(Mg) و کلسیم(Ca) می باشد که درصد بالایی از مواد غذایی مصرفی گیاه را تشکیل می‌دهد. این عناصر معمولا به دفعات زیاد با مقدار کم به گیاه داده می شود. عناصر میکرو شامل آهن(Fe), منگنز(Mn), روی(Zn), مولبیدن(Mo), مس(CU), بور(B) و کلر(Cl) می باشند که مقدار بسیار کم از آنها برای ادامه حیات گیاه لازم است. معمولا این مقدار به اندازه ای کم است که آن را در مبنای ppm (قسمت در میلیون) بیان می کنند. در صورت فقر خاک در مورد هر یک از عناصر ذکر شده در بالا گیاه عکس العمل هایی از خود نشان می‌دهد و دچار اختلالات فیزیولوژیک میشود که باید با کوددهی گیاهان برطرف گردد. برخی از صاحب نظران این اختلالات را جز بیماریهای گیاهی تقسیم بندی می کنند. از طرفی بیشبود به دلیل وجود یا اضافه کردن عناصر غذایی به خاک نیز در گیاه ایجاد اختلال می کند.

برای مثال فاضلاب ناشی از مواد شوینده مثل پودرهای لباسشویی باعث بیشبود یا مسمومیت عنصر بور(B) در خاک کرده و غلظت بوراکس در خاک را افزایش می‌دهد. در ادامه به طور اختصار علائم کمبود هریک از عناصر را ذکر خواهیم کرد.

نیتروژن یا ازت (N)

پرمصرف ترین عنصر در گیاه که به صورت یون های آمونیوم و نیترات در خاک برای گیاه قابل جذب است. این عنصر در ساختمان شیمیایی چندین ترکیب گیاهی شامل پروتئینی ها، اسید های آمینه، آلکالوئید ها و کلروفیل وجود دارد به نوعی که گفته می‌شود حدود نصف وزن خشک پروتوپلاسم از مواد ازته تشکیل شده است. فرم های قابل جذب آن در خاک به سرعت از طریق آب‌شویی از دسترسی گیاه خارج شده و علائمی همچون رنگ پریدگی و زردی پهنک برگ و کاهش رشد رویشی گیاه می شود. چون ازت در گیاه دارای حرکت است ابتدا برگ های مسن (به دلیل حرکت نیتروژن از برگ های مسن به جوان‌تر) سپس در صورت ادامه، برگها جوان‌تر زرد می شوند. عارضه کمبود نیتروژن در طیف وسیعی از گیاهان فضای سبز شهری مانند چنار، اقاقیا، ترون، چمن، سدروس، بید، به ژاپنی،ماگونیا و غیره قابل مشاهده است.

فسفر (P)

در ریشه زایی و توسعه ریشه نقشی عمده بر عهده دارد، کمبود فسفر با علائمی همچون کاهش رشد ریشه و اندام هوایی گیاه، کوچک شدن و ریزش زود هنگام برگها، ضعف جوانه انتهایی و کاهش گلدهی همراه خواهد بود. علت کمبود فسفر معمولا PH بالای خاک و آهکی بودن آن است زیرا در این صورت فسفر معمولا در ترکیبات آهکی رسوب می‌کند.

پتاسیم (K)

این عنصر در گل دهی، تلقیح گل و مقاومت در برابر بیماریها نقش به سزایی دارد. برگهای پیرتر شدیدا علائم کمبود در گیاه را نشان می‌دهند. تغییر رنگ از سبز به سبز تیره مایل به خاکستری و سوختگی و نکروز نوک و لبه برگ ها و در مواردی لوله‌ه ای شدن برگها در طول رگ برگ اصلی از علائم کمبود پتاسیم در گیاه می‌باشد.

گوگرد (S)

نقش اصلی گوگرد تنظیم PH خاک و اسیدی کردن آن است. این عناصر به صورت گاز SO2 نیز توسط گیاه جذب می گردد. میتوان از این عنصر در خاکهای آهکی به منظور کم کردن PH خاک استفاده نمود. علائم کمبود گوگرد از قبیل کلروز یا زردی، کاهش رشد و گاهی اوقات قرمزی برگ ها است.

منیزیم (Mg)

در ساختار کلروفیل حضور دارد و در متابولیسم گیاهی شرکت داشته و فعال کننده برخی آنزیم ها نیز می باشد. علائم ظاهری کمبود منیزیم در ابتدا روی برگها پیر و به صورت کلروز یا زردی در فواصل رگبرگ ها بوده و در موارد حاد برگها می‌ریزند. در مواردی نیز حاشیه برگها به طرف بالا جمع شده و برگ حالت فنجانی به خود می‌گیرد.


کلسیم (Ca)

این عنصر در ساخت دیواره سلولی دیده می‌ شود و از اجزای آن می‌ باشد. در خاکهای شنی و اسیدی به دلیل شستشوی گیاه، کمتر دیده می‌ شود و در چنین خاک‌ هایی علائم بیشتر نمود پیدا می کند. علائم کمبود به صورت لکه های نقره ای رنگ بین رگبرگ ها مشاهده می گردد.

آهن (Fe)


در فتوسنتز متابولیسم و تنفس نقش مهمی دارد. در بین عناصر کم مصرف شایع ترین کمبود ها را در نباتات فضای سبز به خود اختصاص می‌دهد. به دلیل رسوب آهن در خاکهای قلیایی و آهکی کمبود در چنین خاک‌هایی بیشتر است. کمبود این عنصر در گیاه با زردی بین رگبرگها (که رگ برگها سبز می مانند) کاهش رشد و سرانجام توقف رشد گیاه همراه خواهد بود. علائم ابتدا در برگ های جوان تر نمایان شده و در صورت ادامه به برگ های مسن تر نیز تعمیم داده می‌شود.

منگنز (Mn)

نقش این عنصر در فتوسنتز و تبادل هیدرو کربن ها و ازت می باشد. علائم کمبود آن در گیاه شامل رنگ پریدگی در برگ های پایین ومسن تر و گسترش آن به مرور به برگ های بالاتر می‌باشد.


روی (Zn)

نقش این عنصر در تبادل انرژی، انتقال مواد و هیدرو کربن ها است. علائم کمبود آن شامل ظهور لکه های بین رگبرگی، زرد شدن فواصل بین رگبرگی، بد شکل شدن برگها و رشد غیرعادی گیاه می باشد.


مولیبدن (Mo)

این عنصر در تبادل مواد در گیاه نقش دارد. وجود فسفر و کاهش PH خاک در جذب مولیبدن تاثیر داشته و به کمبود آن شدت می‌بخشند. کمبود مولیبدن در کوددهی گیاهان، اغلب باعث ایجاد کلروز یا زردی نقطه ای، لکه ای و یا عمومی برگها می‌گردد و برگها در حالت پیشرفته سوخته، پژمرده و خزان می کنند.

مس (Cu)


این عنصر در تولید پروتئینی گیاهی و تبادل مواد نقش دارد. علائم کمبود آن روی گیاه عبارت اند از: کندی رشد برگ ها که اغلب به رنگ سبز مایل به آبی درآمده و ایجاد لکه های نکروزه روی آنها می کند.

بور (Br)

در تلقیح گل و رشد ریشه موثر است. همچنین در جذب آب و سوخت و ساز (متابولیسم) گیاهی نیز نقش دارد. کمبود این عنصر به صورت زردی نوک برگها ی جوان مشاهده می گردد.


مرجع کامل آموزش کوددهی گیاهان آپارتمانی

با وجود منابعی کوتاهتر، تصمیم یر این شد ویدیویی مفصل و بسیار مفید برای شما عزیزان انتخاب کنیم؛ که مانند یک مرجع کامل شما را از هر منبع دیگری بی نیاز کند. برای آماده سازی این ویدیو زحمات زیادی کشیده شده است.

تقدیم به شما همراهان گرامی

نکات مهم در کوددهی گیاهان آپارتمانی

  • کودهای مایع: این کودها به شما امکان می دهند گیاهان خود را دقیقاً در دوز اندازه گیری شده تغذیه کنید. راحت ترین راه برای بارور سازی گیاهان داخل منزل و دفاتر استفاده از همین کودها است. هنگام آبیاری کودهای مایع به آسانی در تمام خاک خیس می شوند. همچنین اثر آنها را بر روی گیاهان در عرض چند روز مشاهده خواهید کرد. دسترسی به کودهای مایع آلی و مصنوعی امکانپذیر است.
  • خشک (دانه ای و پودر شده): استفاده از کود خشک یکی دیگر از راه های آسان برای کوددهی گیاهان آپارتمانی است. کودهای خشک معمولاً مصنوعی هستند. خرید عمده این کودها ارزان بوده و به راحتی قابل نگهداری هستند. فرم های دانه ای از کودهای خشک بیشتر در فضاهای باز که سطح وسیعی از کشت را شامل می شوند، قابل مصرف هستند. استفاده بیش از حد از کودهای دانه ای در خاک گلدان می تواند به شاخ و برگ و ریشه های آنها آسیب برساند و ممکن است منجر به توزیع ناهموار مواد مغذی شود. از پودرهای محلول در آب هم می توان به عنوان کود مایع استفاده کرد.
  • آهسته رهش: کودهای آزاد کننده آهسته، چوب یا قرص هایی هستند که شما به خاک اضافه می کنید. در این مدل از کوددهی گیاهان آپارتمانی، مواد مغذی طی چند هفته تا چند ماه آزاد شده و در اختیار گیاهان قرار می گیرند. ممکن است به صورت مصنوعی یا آلی باشند. از معایب استفاده از کودهای آهسته رهش این است که شما دقیقاً نمی دانید چه موقع مواد مغذی آزاد می شوند یا چه موقع از بین می روند. آنها همچنین منجر به غلظت محلی کود می شوند تا مخلوطی که به طور مساوی پخش شود.

ارائه راه های دیگر در کود دهی گیاهان آپارتمانی

در کوددهی گیاهان آپارتمانی یک برنامه ماهانه در طول فصل رشد توصیه می شود. بیشتر تولیدکنندگان گل ترجیح می دهند گیاهان داخل منزل را با استفاده از محلول رقیق تر، بارور کنند.
روش دیگر برای کوددهی گیاهان آپارتمانی، اسپری مستقیم کود بر روی برگ ها است. تغذیه با محلول پاشی کمی بحث برانگیز است زیرا برخی از تولیدکنندگان بر این باورند که تزریق کود به خاک اصلی ترین شیوه در کوددهی است. توجه نمایید که گیاهان آپارتمانی برگ دار، اغلب کودی با نیتروژن بالاتر را دوست دارند. از طرف دیگر، کاکتوس و سایر ساکولنت ها درصد کمتری ازت را ترجیح می دهند.

مقالات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هزینه ارسال رایگان شد

هزینه ارسال بدون افزایش قیمت محصول، رایگان شد.
خیالتان راحت گیاه شما صحیح و سالم به دستتان خواهد رسید
www.sarchenar.com
مژده به دوستداران گل و گیا
close-link
سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
مکالمه را شروع کنید
سلام! برای چت در WhatsApp پرسنل پشتیبانی که میخواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید
ما معمولاً در چند دقیقه پاسخ می دهیم